Bezoek Parque Nacional Iberá in plaats van de Pantanal: lokaal, kleinschalig, duurzaam en goedkoop!

Veel mensen die op reis gaan naar Brazilië bezoeken de Pantanal. De Pantanal is het grootste moerasgebied ter wereld. Het gebied is in oppervlakte groter dan Nederland en België samen. De Pantanal is dan wel minder bekend dan de tot de verbeelding sprekende Amazone, er leven bijzonder veel dieren en planten. Er wordt zelfs geschat dat de Pantanal het dichtste flora- en fauna-ecosysteem ter wereld heeft. Nóg meer natuur dan in de Amazone dus! De jaguar, veel vogelsoorten, apen, capibara’s, kaaimannen, miereneters, gordeldiertjes… Allemaal wonen ze in de Pantanal en dus is het dus niet zo gek dat dit gebied op menig bucket list staat – zo ook op die van ons. Toch besloten wij afgelopen zomer, toen we een rondreis door Brazilië en Argentinië maakten, de Pantanal over te slaan. In plaats daarvan kozen we voor zijn onbekende, kleinere broertje: Parque Nacional Iberá (of Iberá Nationaal Park) in Noordoost-Argentinië. Een spannende keuze, maar uiteindelijk een hele geslaagde!

Esteros del Iberá: onbekend hoogtepunt in Argentinië

Esteros del Iberá betekent ‘de moerassen van Iberá’. Een naam die helemaal niet onterecht is, want Iberá is na de Pantanal het grootste moeraslandschap ter wereld. Het gebied ligt in de provincie Corrientes, in het noordoosten van Argentinië, relatief vlakbij de grens met Paraguay. In totaal is Iberá 15.000 tot 20.000 vierkante kilometer groot.

Pas in 2018 werd Iberá een officieel Parque Nacional. Net als de nabijgelegen Pantanal staat het bekend om zijn grote biodiversiteit. Veel dieren en planten die in de Pantanal leven, leven ook in Iberá. Met name op het gebied van vogels blinkt het gebied uit; er leven maar liefst 350 verschillende soorten! Iberá is daarnaast een van de belangrijkste zoetwaterreservoirs van Zuid-Amerika.

Waarom wij Iberá bezochten in plaats van de Pantanal

Het grootste moeraslandschap en het dichtste flora- en fauna-ecosysteem ter wereld… Je lijkt haast wel gek als de Pantanal overslaat. Of tenminste, dat doet het internet je geloven. Wij denken echter dat Iberá je een net zo mooie – en misschien wel een mooiere – ervaring kan bieden!

Hoeveel kost een bezoek aan de Pantanal? En is Iberá goedkoper?

Als je de Pantanal wil bezoeken zul je flink in de buidel moeten tasten. De Pantanal wordt vaak verdeeld in twee delen: het noorden en het zuiden. Het zuiden van de Pantanal is goedkoper en beter toegankelijk, maar hier heb je minder kans om jaguars te zien. Hierdoor kiezen veel mensen voor een bezoek aan het noorden. Het noorden is bereikbaar door op de stad Cuiabá (Mato Grosso) te vliegen. Voor het zuiden vlieg je op Campo Grande, de hoofdstad van Mato Grosso do Sul. Je kunt er ook voor kiezen om met de bus te reizen, maar dan ben je behoorlijk lang onderweg. Vanuit Rio de Janeiro doe je er rustig dertig uur over. Treinen gaan er niet.

Wij hebben uitgezocht hoeveel het kost om de Pantanal te bezoeken. De prijzen lopen uiteen: reis je af naar het zuiden van de Pantanal dan kost een twee- á driedaags bezoek je over het algemeen 300-700 euro per persoon, exclusief vlucht van en naar Campo Grande. Als wij de Pantanal hadden bezocht waren we echter liever naar het noorden gegaan, vanwege de grotere kans op jaguars. We hebben verschillende prijsaanvragen gedaan en de kosten waren elke keer schrikbarend hoog. Voor een tour van twee-drie dagen betaal je vaak meer dan duizend euro per persoon. Exclusief retourvlucht, die je ongeveer 150 euro per persoon kost.

Aangezien de Pantanal zo duur was, gingen wij al snel op zoek naar een alternatief. We kwamen uit bij Iberá. We namen contact op met Jasy Hostería, gelegen in Colonia Carlos Pelligrini. Voor twee nachten, drie keer ontbijt en twee keer een driegangendiner, twee hele dagen in het gebied mét (privé)gids, snacks, water en vier activiteiten betaalden we uiteindelijk 395 euro in totaal per twee personen, wat neerkomt op 197,50 per persoon. Tel uit je winst!

Inheemse rechten in de Pantanal en Iberá

De Pantanal is het thuisgebied van elf inheemse stammen, maar, zoals helaas ook elders gebeurt, wordt hen vaak de toegang tot hun voorouderlijke land ontzegd. Daarnaast wordt hun land steeds kleiner door de landbouwindustrie en worden activisten bedreigd.

In Iberá is de situatie ietsje beter. Zo heeft Argentinië de rechten van inheemse volkeren formeel erkend in de grondwet van 1994. Specifieke wetten beschermen hun territoria, wat een groot verschil is ten opzichte van het Brazilië van de laatste jaren. Iberá Nationaal Park werkt bovendien samen met inheemse gemeenschappen, zoals de Guarani. Hun traditionele ecologische kennis wordt bijvoorbeeld erkend en geïntegreerd in projecten voor natuurbehoud.

Veel medewerkers in het nationaal park maken zelf deel uit van de Guarani-gemeenschap. Wij betaalden aan hun bijvoorbeeld de toegang tot het park en ook onze gidsen en chauffeur maakten deel uit van een inheemse gemeenschap. Inkomsten uit de toerismeindustrie gaan zo gelukkig niet alleen naar rijke ondernemers! Hoewel er ook in Argentinië nog veel te verbeteren valt op het gebied van de bescherming van inheemse gemeenschappen, is dat in ieder geval al fijn. Nu hopen dat deze trend zich de komende jaren voortzet en dat het ecotoerisme naar Iberá daaraan zal bijdragen.

WIST JE DAT… De naam Ibera van y berá komt, dat ‘glinsterend water’ betekent in het Guarani? Guarani is een inheemse taal waarvan het schrift is gebaseerd op het Spaans. Het wordt veel gesproken in dit gedeelte van Argentinië, maar is alleen een officiële taal in Bolivia en Paraguay. In dit laatste land spreekt zelfs 94% van de bevolking Guarani! Overigens, ook jij kent een paar woordjes in het Guarani: capibara, tapir, ananas, jaguar en toekan zijn bijvoorbeeld afkomstig uit deze taal.

(Kleinschalig) toerisme in de Pantanal en Iberá

Iberá wordt jaarlijks door veertig- tot vijftigduizend mensen bezocht. Dat lijkt heel wat, maar als je het vergelijkt met de Pantanal valt dit aantal reuze mee; dit natuurgebied ontvangt jaarlijks namelijk zeker een miljoen bezoekers.

Doordat Iberá door relatief weinig reizigers wordt bezocht, is het toerisme er kleinschalig. Er is geen hoogbouw te vinden, ook niet in de omgeving. Het dichtstbijzijnde busstation vind je op tweeënhalf uur rijden, het eerste vliegveld op drieënhalf uur. De wegen? Zand. Restaurants? Een handjevol en die zijn zeker niet altijd open. Drukke hostels vol backpackers? Nope, alleen maar hele lokale hosterías. Ook tijdens activiteiten ben je ongeveer de enige. Waar je bij de Pantanal zeker weten veel andere toeristen tegenkomt, was dat in Iberá niet het geval. Tijdens activiteiten hadden we meestal een privégids, soms ging er een enkel ander gezin mee. Een bezoek aan Iberá voelt wat exclusief; het park is stil, rustig en lokaal. Als je dan toch flink wat geld moet neerleggen voor een georganiseerde tour, dan doen wij dat liever op een kleinschalige plek als deze – waar het toerisme in de kinderschoenen staat.

Het voordeel een gevestigde toerismesector in de Pantanal is dat dit gebied toegankelijker is. De wegen zijn wat beter, er is een ruimere hotelkeuze, er zijn meer restaurants, meer voorzieningen voor kinderen… Zelfs de bekende Latijns-Amerikaanse hostelketen Selina is hier gevestigd!

welke dieren zie je in de Pantanal en Iberá? En kun je de jaguar zien in Iberá?

Over het algemeen leven in de Pantanal en in Iberá dezelfde dier- en plantensoorten. Wijzelf zagen in Iberá een anaconda, verschillende piranha’s, meerdere moeras-/pampaherten, duizenden kaaimannen, honderden capibara’s, tientallen vogelsoorten (papegaaien!), brulapen met jonkies, een aguara-guazu (een Zuid-Amerikaanse vos) en een otter. Een behoorlijk resultaat voor twee dagen, toch?

Zoals je leest hebben wij geen jaguars gezien. Dit wisten we van te voren, want niemand ziet jaguars in Iberá. Eind vorige eeuw waren de jaguar, de reuzenotter, de tapir en de reuzenmiereneter volledig verdwenen in Iberá. Verschillende andere diersoorten, zoals het pampahert en de ocelot, stond toentertijd hetzelfde lot te wachten. De jaguar was zelfs sinds 1950 niet meer gezien, waardoor er een onevenredig groot aantal capibara’s was ontstaan. Vanaf de jaren ’90 is de non-gouvernementele organisatie Rewilding Argentina gelukkig bezig met conservatie en activisme. Dankzij hun oprichting van het Jaguar Reintroduction Center, leven er nu weer een paar wilde jaguars in Iberá. De huidige populatie wilde jaguars in Iberá bedraagt twaalf exemplaren, waarvan er nu vier buiten gevangenschap zijn geboren. Over enkele decennia zal Iberá, net als het noorden van de Pantanal, een van de beste plekken ter wereld zijn om jaguars te spotten. Voor nu is het echter beter om deze majestueuze dieren lekker met rust te laten. Dankzij deze inspanningen is Iberá overigens een van de wereldwijde voorbeelden op het gebied van duurzaam toerisme, oftewel ecotoerisme!

Aangezien wij in Kenia eerder een jaguarfamilie hebben gezien, vonden we het niet nodig om (veel) extra geld uit te geven om jaguars te zien in de Pantanal. Daarnaast vonden we het eigenlijk ook wel een mooi idee dat een bezoek aan Iberá bijdraagt aan natuurconservatie op een plek waar het écht nodig is.

Mocht jij jaguars willen zien dan raden we het je af om Iberá te bezoeken. Het slimste is dan je te oriënteren op het noorden van de Pantanal en daar even voor te sparen. Hoe meer dagen je daar spendeert, hoe groter de kans dat je deze prachtige dieren ziet! Kom je – net als wij – vooral voor de capibara’s (en andere dieren natuurlijk, maar hey, capibara’s!), dan is Iberá een uitstekende keuze!

De pantanal versus Iberá: Welke activiteiten kun je er doen?

Op het spotten van jaguars na, zijn de activiteiten die je in de Pantanal en in Iberá kunt doen gelijk. Wij kozen voor een wandeling met gids, twee boottochten over het moeras en een nachtsafari. Andere activiteiten die je in Iberá, en dus ook in de Pantanal, kunt ondernemen zijn: piranhavissen (vonden wij een beetje zielig), paardrijden (vonden wij een beetje eng, zo door het moeras), en vogelspotten.

Persoonlijke reden: Iberá lag handiger op de route

In Brazilië en Argentinië zijn de afstanden groot en is het dus helemaal niet gek als je een keer een binnenlandse of continentale vlucht moet maken. Toch besloten wij dat we zoveel mogelijk over land wilden reizen. Niet alleen is dat stukken duurzamer, ook is het avontuurlijk en zie je meer van het land.

Wij vlogen uiteindelijk van Rio de Janeiro (Brazilië) naar Rosario (Argentinië) met vliegtuigmaatschappij GOL. Vanuit Rosario wilden we overland terugreizen naar Rio, door middel van nachtbussen en transfers. Gezien wij zowel Buenos Aires als de Iguazuwatervallen wilden bezoeken, lag Iberá heel handig op de route. We namen de nachtbus van Buenos Aires naar Mercedes, Corrientes (±700 km), waar we werden opgehaald door de mensen van onze hostería. Twee dagen later reisden we via Barrio del Lago, gelegen aan de grens met Paraguay, door naar de Iguazuwatervallen (±500 km). Goed geregeld wat ons betreft!

De Pantanal of Iberá?

Wij kozen vanwege de bovenstaande redenen uiteindelijk voor Parque Nacional Iberá over de Pantanal. Daar hebben we geen spijt van, want we hebben het er echt geweldig gehad. Wij zouden onze accommodatie, Jasy Hostería, aan iedereen aanbevelen. De lodge is kleinschalig, de kamers zijn ruim en mooi, er is een zwembad, het bevindt zich op een fijne locatie en het eten is er prima. De activiteiten die voor ons werden georganiseerd vonden we ook allemaal goed. Met name de boottochten waren echt de moeite waard; we hebben daarbij zóveel dieren gezien!

Heb jij een reis naar Argentinië/Brazilië voor de boeg? Durf dan eens buiten de gebaande paden te kijken en bezoek Iberá: een van onze lievelingsplekken in Zuid-Amerika!

Ps. Wij werken niet samen met Jasy Hostería, we bevelen deze accommodatie alleen aan.