Ingeklemd tussen Armenië, Turkije en Iran: een longread over onze trip naar Nachitsjevan, Azerbeidzjan
25 juli 2025, 20:00 uur. We zitten in Terminal 2 van Heydar Aliyev International Airport, de nationale luchthaven van Azerbeidzjan. Over anderhalf uur vliegen we naar de Azerbeidzjaanse exclave Nachitsjevan, een gebied dat voor toeristen alleen per vliegtuig te bereiken is. Waar we gisteren bij aankomst in Baku nog aangenaam verrast werden door het blinkende interieur van Terminal 1, valt Terminal 2 toch een klein beetje tegen. De buitenkant is prachtig. Die viel ons gisteren al op. De binnenkant daarentegen oogt vervallen, oud en sober.
Nu we in de gate op een bankje zitten te wachten, nemen de zenuwen langzaam toe. Komt dat doordat we onze halve toilettas vanwege de ‘licht ontvlambare inhoud’ hebben moeten inleveren bij de security check? Of doordat verschillende passagiers die op een andere vlucht naar Nachitsjevan zitten nog nét niet op de vuist gaan met het luchthavenpersoneel, omdat hun vlucht is vertraagd? Heeft het te maken met het feit dat we over Armenië zullen vliegen, het land waarmee Azerbeidzjan in conflict is? Of zit het nieuws van eerder dit jaar nog in ons hoofd? Toen er – weliswaar boven het Russische luchtruim – een vliegtuig van Azerbaijan Airlines uit de lucht werd geschoten. Wat ook niet helpt: we kennen niemand anders die Nachitsjevan ooit heeft bezocht.
Waarom naar Nachitsjevan?
Wij houden van avontuurlijke reizen. Inmiddels hebben we aardig wat ingewikkelde grensovergangen getrotseerd en verschillende niet voor de hand liggende bestemmingen bezocht. Toegegeven, dat komt grotendeels voort uit onze voorliefde voor budgetreizen (want dat brengt je nog eens op plekken en in situaties). Maar, ondanks onze eerdere ervaringen voelde het toch anders om naar Nachitsjevan te gaan. Het is immers een behoorlijk geïsoleerd gebied.
Steeds als wij aan mensen vertelden dat we Nachitsjevan wilden bezoeken, kregen we verbaasde blikken en bezorgde vragen. Vaak werd de exclave verward met Nagorno-Karabach. Dit gebied, waarover Azerbeidzjan en buurland Armenië al jaren in conflict cq. oorlog zijn, krijgt een rood reisadvies van Buitenlandse Zaken. Nachitsjevan is alleen een heel andere regio, mét een heel ander (grotendeels geel!) reisadvies.
Veel mensen begrepen overigens überhaupt niet wat we in de Kaukasus te zoeken hadden. Georgië, oké. Maar waarom moesten we ook zo nodig naar deze heel moeilijk te spellen uithoek van de regio? Dat een plek zo weinig wordt bezocht, daar zou ongetwijfeld een goede reden voor zijn. En heeft dat niet met onveiligheid te maken, dan is er vast heel weinig te zien.
Of tenminste, dat denken mensen. Maar er is wél heel veel te zien in Nachitsjevan! Onder andere Alinja Fortress, ook wel bekend als de Machu Picchu van de Kaukasus! Wij kwamen deze plek tegen in dit Thaise reisblog en waren direct verkocht. Na dat artikel wel 247 keer te hebben gelezen, werd Nachitsjevan zelfs dé hoofdreden om de Kaukasus te bezoeken. Uiteindelijk moesten we nog net niet hemel en aarde bewegen om er ook daadwerkelijk naartoe te kunnen. De vliegtickets naar de exclave die we in eerste instantie boekten werden gecanceld en het vergde behoorlijk wat regelwerk om nieuwe tickets te fixen.
Fast forward: het boeken van nieuwe vliegtickets lukte toch. En vier weken later bleek Nachitsjevan het absolute hoogtepunt van onze reis.
💡 De vliegtickets naar Nachitsjevan en terug hebben het hele jaar door dezelfde prijs. Een enkele reis kost voor buitenlanders 57,89 euro (114 manat, zomer 2025), inclusief bagage. De tickets zijn online te boeken via de website van Azerbaijan Airlines/Azal. Boek vroeg, want in de zomer zijn veel vluchten snel volgeboekt.
“How did you find us?”
Slechts een paar minuten voor vertrek mogen we het vliegtuig in. Een Embraer 190, dus we zitten twee-aan-twee. Als de deuren sluiten, maakt de spanning van eerder plaats voor enthousiasme. Na heel wat turbulentie door onweer (+ zweethandjes van Loes en geruststellende woorden van Suus), een flesje water en een broodje, landen we slechts vijftig minuten later op Naxçıvan International Airport.
International, want je kunt hier niet alleen naartoe vliegen vanuit Baku, maar ook vanuit Istanbul en Moskou. Het vliegveld is desondanks behoorlijk klein. We hebben geen ruimbagage bij ons en we maakten een binnenlandse vlucht, dus we kunnen zo doorlopen. Geen controles, geen gewacht bij een bagageband. Nee, er zit hoogstens één minuut tussen het moment dat onze voeten de vliegtuigtrap verlaten en het moment waarop we de parkeerplaats van het vliegveld oplopen.
We staan daar nog maar kort als Emil, onze gids voor de komende 24 uur, ons tegemoet komt lopen. “How did you find us?”, wil hij graag weten als we in het Toyota busje zitten. En met “us” bedoelt hij niet per se de organisatie waarvoor hij werkt, maar vooral de exclave Nachitsjevan. De in Europa onbekende Autonome Republiek Nachitsjevan hoort tegenwoordig bij Azerbeidzjan, maar ligt geografisch los van de rest van het land. Het ligt daarentegen ingeklemd tussen Armenië en Iran, en de Republiek deelt een korte grens met Turkije. Hoewel Nachitsjevan echt veel te bieden heeft, slaan de meeste reizigers en reisorganisaties – wellicht vanwege de ligging – dit gebied over.
❗ Het reisadvies van Nachitsjevan is geel, behalve aan de grens met Armenië. Daar is het reisadvies rood. Ga hier dus niet naartoe.
Doordat Azerbeidzjan op het moment van reizen en schrijven in conflict is met Armenië, is het onmogelijk om via Armenië naar de exclave te reizen. Vliegen over het Armeense luchtruim mag wel, maar dat is pas sinds kort het geval – de Azerbeidzjaanse vliegmaatschappij betaalt er Armenië gemiddeld honderdduizend dollar per jaar voor. Voor toeristen is over land via Iran reizen nu geen veilige optie. Daarnaast mag je als buitenlander alleen per vliegtuig Azerbeidzjan inreizen. Met de auto de grens over vanuit Turkije is daarmee ook geen mogelijkheid. Vliegen vanuit Moskou raden we niet aan en de vluchten vanuit Istanbul zijn vrij duur. Dit betekent concreet dat ‘de luchtbrug’ vanuit Baku de enige logische optie is als je naar Nachitsjevan wilt reizen.
“Welcome to Nakhchivan!”
Ons hotel ligt op nog geen tien minuten van het vliegveld. De accommodatie, Saat Meydani, is werkelijk niet uit te leggen hoe prachtig. Had dit hotel in Baku gestaan, dan was het vast mateloos populair geweest: het is groots, heeft verschillende restaurants en prinsessenkamers met hoge plafonds, een groot bed en een badkamer met mozaïek. Het hotel staat echter in Nachitsjevan. Het gebied dat zo vaak – onterecht – wordt overgeslagen. En dus staat het behoorlijk leeg.
💡Er zijn enkele hotels in Nachitsjevan, maar deze zijn niet allemaal vroeg boekbaar. Saat Meydani is het duurste hotel; een tweepersoonskamer kost daar 75 euro. Andere hotels die we aanraden zijn het Tebriz Hotel en het Grand Nakhchivan Hotel. Deze zijn iets goedkoper, maar wel pas een paar weken van tevoren te boeken. Houd hier dus rekening mee!
Midden in het hotel bevindt zich een binnenplein (het woord binnenplaats zou de lading niet dekken – het is zó groot!). Er hangen gezellige lampjes boven en we zien de klokkentoren waar het hotel naar is vernoemd. Nadat we Emil gedag hebben gezegd, besluiten we nog een drankje te bestellen bij een café op het binnenplein. Ook hier zijn geen andere mensen te bekennen, op twee kleine jongetjes en hun moeder, opa en oma na.
Met Google Translate scannen we de drankenkaart af en we kiezen voor een pot thee. Nog voordat onze bestelling is gebracht, komen de twee jongetjes naar ons toe. Ze zijn misschien zes en vier jaar oud. “Welcome to Nakhchivan!”, zegt de oudste aandoenlijk. Daarna komen ze bij ons op de bank zitten. Een selfie willen ze, met deze gekke toeristen. Hun ouders en opa en oma kijken van een afstandje toe.
Stonden we drie uur geleden nog ietwat nerveus op het vliegveld van Baku, zijn we nu al helemaal verkocht. Van Nachitsjevan hebben we nog niet veel gezien, maar de gastvrijheid van de inwoners merken we direct op!
Alinja Fortress in Nachitsjevan: de Machu Picchu van de Kaukasus
Na een lokaal ontbijt en heel veel thee, zit Emil de volgende dag om 08:15 uur in de hotellobby op ons te wachten. Vanmorgen gaan we een berg beklimmen die ons naar het Alinja Fort moet leiden. Dit is dé bezienswaardigheid van Nachitsjevan en wordt vaak de Machu Picchu van de Kaukasus genoemd. Foto’s van het uitzicht op precies dit fort maakten ons in eerste instantie zo enthousiast om Nachitsjevan te bezoeken. Maar om er te komen moeten we wel 1700 traptreden (!) trotseren.
Wat in ieder geval helpt, is dat we ’s ochtends vroeg starten met de klim. In de zomer staat de trap dan nog in de schaduw. Met een temperatuur die makkelijk boven de 40 graden uitkomt, is dat wel zo prettig. En dus zitten we om 08:30 sharp in de auto. Dit is het eerste moment waarop we de natuur van Nachitsjevan kunnen aanschouwen. Toen we aankwamen was het immers donker. Het uitzicht vanuit de auto is werkelijk fantastisch! De kronkelende weg leidt ons langs prachtige bergen. Er is geen verkeer, wel her en der een verdwaald stoplicht zonder functie.
Na een kwartiertje rijden komen we aan bij de start van de klim. Nog voor we vertrekken zien we een slang razendsnel naar beneden kronkelen. Volgens Emil ‘de gevaarlijkste van Azerbeidzjan’. Dat vinden deze dierenfans dus helemaal te gek!
💡 Ook met een gids door Nachitsjevan reizen? Emil werkt voor de organisatie Nakhchivan/Naxcivan Travel. Om een tour te reserveren, mail je naar Aliheydar Pashayev, de eigenaar, via aliheydarp@yahoo.com. Je kunt Emil ook rechtstreeks contacteren via zijn telefoonnummer: +994 70 210 10 20.
En dan begint het traplopen écht! De 1700 traptreden vallen uiteindelijk mee. We houden af en toe een pauze, maar dat is vooral om foto’s te maken, te genieten van het uitzicht en goede gesprekken te voeren met Emil. Het is moeilijk voor te stellen hoe het moet zijn om op zo’n geopolitieke en wat geïsoleerde plek te wonen. Emil vertelt dat Nachitsjevan volkomen veilig is, behalve vlakbij de grens met Armenië. Dit gebied beschrijft hij als een “total war zone”. Niet dat we daar vandaag bij in de buurt komen. Gedurende de klim zien we in de verte bijvoorbeeld niet Armenië, maar Iran liggen. Verder vooral eindeloze bergen, een rivier en vlaktes. Geen dorpen, geen wegen, geen mensen.
We weten wat we zullen gaan zien als we de top bereiken – we hebben deze plek nogal vaak gegoogeld. En toch is het uitzicht eenmaal boven overweldigend. Het is inderdaad net Machu Picchu – een wereldwonder! Maar dan zonder toeristen, zonder entreegelden en zonder kans op mist. Alleen op de wereld in het kwadraat.
Nachitsjevan: geopolitiek centrum
Als we weer beneden zijn, vraagt Emil of we zin hebben in thee. Dat hebben we wel na de inspanning van de trappen. Vlakbij het startpunt van de wandeling verkoopt een kennis van Emil thee. Wij nemen plaats aan de overdekte tafel naast zijn kraampje. De thee wordt op tafel gezet, samen met wat citroenschijfjes en een bakje suikerklontjes. Die laatsten zijn niet bedoeld voor in de thee, maar dienen als zoetigheidje erbij. We negeren de controleafspraak bij de tandarts die voor vlak na onze reis in de agenda staat en snacken ons een weg door de lading suikerklontjes heen.
💡In de zomer is het HEET in Azerbeidzjan. Mocht je in deze periode Nachitsjevan bezoeken, drink dan genoeg water, draag een pet en neem genoeg rust. Schaduwrijke plekken zijn helaas schaars. Meer tips voor reizen in de hitte? Lees dan dit artikel!
Hoewel je Nachitsjevan prima zonder gids kan bezoeken, zijn we super blij met Emil. Hij geeft ons veel achtergrondinformatie en fungeert de hele dag als tolk. Op deze manier kunnen we met de verkoper een gesprekje voeren over de exclave waarin hij samen met zijn twaalfjarige dochter woont. De man blijkt veteraan. Hij vocht in de laatste Nagorno-Karabachoorlog, in 2023, en liep hier blijvend fysiek letsel op. Veel werken gaat niet meer, maar thee verkopen aan voorbijgangers met dorst gelukkig nog wel. De man is opvallend positief.
Nachitsjevan komt vaak terug in de conflicten tussen Azerbeidzjan en Armenië. Er woonden vroeger dan ook veel Armeniërs in het gebied. Volgens Armenië zijn deze mensen verdreven en is het Armeens historisch erfgoed daarna vernietigd, maar Azerbeidzjan ontkent dat.
Na de laatste twee Nagorno-Karabachoorlogen (in 2020 en 2023) keurde de internationale gemeenschap het militaire geweld van Azerbeidzjan richting Armenen massaal af. Wel werd bevestigd dat het gebied bij Azerbeidzjan hoort. Volgens de meeste Azeri’s bestaat daar ook geen twijfel over. Zij vinden ondertussen dat de Armeense provincie Sjoenik (of: Syunik), die Nachitsjevan en Azerbeidzjan van elkaar scheidt, bij Azerbeidzjan zou moeten horen.
De mausolea van Nachitsjevan, Azerbeidzjan
Suus raakte tijdens de klim naar Alinja Fortress met Emil aan de praat over de islamitische stroming soefisme, waarover ze meerdere interessante colleges heeft gehad aan de universiteit. Binnen het soefisme staan persoonlijke verbinding met God, liefde en de zintuigen centraal. De stroming is relatief groot in Nachitsjevan en naar aanleiding van Suus’ vragen wil Emil ons graag wat extra bezienswaardigheden laten zien. Zo bezoeken we het graf van een belangrijke Soefi.
❤️ Ga je met een gids op pad? Verdiep je dan wel zelf in de bezienswaardigheden van Nachitsjevan! Wij wilden zelf bijvoorbeeld graag naar het Garabaghlar Mausoleum en niet naar de Duzdag Grotten. Aan de hand van jouw wensen kan de gids het dag- of meerdaagse programma aanpassen.
Daarna is het tijd om te lunchen. Ondanks dat Nachitsjevan een geïsoleerde plek is, zijn er genoeg restaurants. En, het restaurant dat wij bezoeken zit propvol. Er wonen dan ook ongeveer 450.000 mensen in de exclave en die krijgen in de zomer allemaal familiebezoek vanuit mainland Azerbeidzjan. We eten plov en na een uur zijn we weer helemaal opgeladen voor het laatste – maar volle – deel van het programma.
In de uren die volgen maken we stops bij de belangrijkste bezienswaardigheden van Nachitsjevan. Dat zijn met name mausolea; monumenten ter herinnering aan een of meerdere overledene(n), waarin zich meestal ook een grafkamer bevindt. De mausolea van Nachitsjevan doen denken aan de architectuur van Oezbeekse bouwwerken. Niet gek, want volgens Emil vormde de architectuur in Nachitsjevan de inspiratie voor Registan in Samarkand (Oezbekistan).
Enkele mooie mausolea zijn Garabaghlar en Momine Khatun. We bezoeken ook het mausoleum van Noach (die van de Ark, ja). De deur is dicht, maar na een belletje van Emil wordt ‘ie een halfuur later voor ons geopend. Zo gaat dat, in Nachitsjevan.
Overigens zijn we overal alleen. Bij alle bezienswaardigheden zijn geen andere reizigers en Nachitsjewanen te bekennen.
“Onlar hollandlardır”
Vervolgens bezoeken we het Paleis van de Khans. Emil kletst wat met de museummedewerkers. Ze zijn, zoals wel meer mensen die we vandaag tegenkomen, benieuwd waar we vandaan komen. Emil antwoord steevast: “Onlar hollandlardır“. Omdat we de enige bezoekers in het Paleis zijn, lopen de medewerkers gezellig met ons mee door het museum.
We zijn ook alleen in de nieuwe, grootse Heydar Moskee, een bouwwerk dat Nachitsjewanen omschrijven als de Taj Mahal van de Kaukasus (al is dat iets teveel eer misschien haha). Emil vertelt dat veel Azeri’s nooit naar de moskee gaan, terwijl ze zichzelf wel als moslim identificeren. Het is een product van de tijd waarin Azerbeidzjan deel uitmaakte van de Sovjet-Unie. Het communistische regime verbood religie en het geloof werd voortaan alleen thuis uitgeoefend.
💡 Er gelden geen kledingvoorschriften in Azerbeidzjan. Uit respect voor de cultuur en religie raden we het desondanks aan om een lange broek of rok te dragen en een t-shirt met tenminste korte mouwen.
Dat Azerbeidzjan, en dus ook Nachitsjevan, onderdeel is geweest van de Sovjet-Unie, merken we ook op een andere manier. Zo spreekt onze chauffeur Azerbeidzjaans én Russisch. Dat terwijl de jongere generatie Azeri’s meer waarde hecht aan het leren van de Engelse taal.
Thee & murabba: Azerbeidzjaanse gastvrijheid in Nachitsjevan
We sluiten onze bomvolle dag in Nachitsjevan af met thee in een hip restaurant. We zijn (weer) de enige gasten. De puberende zoon van de eigenaar zet steeds op luid volume popmuziek op, waarop zijn vader de muziek elke keer weer zachter zet. Dat schouwspel gaat anderhalf uur door.
Bij de thee krijgen we dit keer geen suikerklontjes, maar een schaaltje met kersen murabba. Murabba is een grove jam van fruit, suiker en kruiden. Het aanbieden ervan wordt gezien als een teken van gastvrijheid. De letterlijke kers op de taart, want die gastvrijheid die merkten we de hele dag door overal.
Na een tweede pot thee, nog een portie murabba en weer een fijn gesprek met Emil, is het tijd om richting het vliegveld te gaan. Het is maar vijf kilometer rijden, dus we zijn er zo. We bedanken onze chauffeur en Emil brengt ons tot aan de in-checkbalie. Daar spreken we af dat we anderen zullen vertellen over Nachitsjevan. Want dat deze regio zo vaak vergeten wordt, daar zijn ook Nachitsjewanen zich maar al te goed van bewust.
Ga op reis naar de exclave Nachitsjevan, Azerbeidzjan
26 juli 2025, 20:00 uur. We zitten op de Naxçıvan International Airport. Op de borden Istanbul, Moskou en onze bestemming: Baku. De ruimte waar we in zitten doet nog het meest denken aan een sportkantine. Vierkante tafeltjes, plastic stoelen en een snackbar. We hebben trek, het avondeten hebben we overgeslagen. En dus halen we koekjes en chips, en noemen dat een maaltijd.
Een dag eerder zaten we nog ietwat nerveus te wachten in de gate op het vliegveld van Baku. Nu zit onze trip naar de exclave er alweer op. Het klopt niet als we zeggen dat de tijd is voorbijgevlogen. We hebben zoveel gezien en gedaan dat het voelt alsof we er langer dan 24 uur zijn geweest. Iets wat we achteraf ook zeker hadden moeten doen, overigens.
Toch hebben we in slechts 24 uur veel geleerd. Over Nachitsjevan en de Kaukasus, maar met name over reizen in het algemeen. Nachitsjevan ligt niet voor de hand om te bezoeken en toeristen zijn er zeldzaam. Het onbekende zorgde bij ons voor wat spanning, maar dat bleek volkomen onterecht. We hebben namelijk echt een onvergetelijke tijd gehad in de exclave; Nachitsjevan bleek hands down het absolute hoogtepunt van onze vierweekse reis door de Kaukasus. De onaangeraakte natuur, de kleurrijke architectuur, de heerlijke thee & murabba en vooral de gastvrijheid van de Nachitsjewanen. Ze maakten een behoorlijke indruk.
💰 Onze reis naar Nachitsjevan kostte 259 euro per persoon. Dit is inclusief visum, vliegtickets, hotelovernachting, tour met gids en chauffeur, eten en drinken en toegang tot bezienswaardigheden. De tour betaalden we in euro’s, meegenomen uit Nederland. In dit artikel leggen we onze kosten uit.
De trip liet ons nogmaals zien hoe tof het is om wél naar onbekende en weinig bezochte plekken te gaan. Reizen draait immers niet alleen om de toeristische hoogtepunten die je op Instagram voorbij ziet komen. Juist een plek als Nachitsjevan zou zoveel baat hebben van meer (duurzaam!) toerisme. En dus willen we het jou absoluut aanraden om Nachitsjevan te bezoeken. De nervositeit te negeren en het avontuur aan te gaan. De regio en haar inwoners verdienen het!
Wij schreven eerder een artikel met praktische tips voor je trip: over je reis van en naar Nachitsjevan, het hotel, de bezienswaardigheden en de kosten. Ook geven we je (met toestemming) de contactgegevens van onze gids Emil. Dit artikel lees je hieronder.
Yaxşı yol (goede reis)!
In dit artikel maken wij – met toestemming – reclame voor de tour van Aliheydar en Emil. We willen graag benadrukken dat ons bezoek aan Nachitsjevan niet gesponsord was. We delen hun organisatie puur omdat we er erg over enthousiast zijn.