Op avontuur in de Lož-vallei: met lokale gidsen op zoek naar bruine beren

Toen wij vorig jaar een waanzinnige rondreis maakten door Centraal-Europa, was een ding zeker weten het allervetste: het spotten van wel vijf (!) wilde beren in het Sloveense bos bij Lož! Nou hebben we erover nagedacht om deze onontdekte parel mooi geheim te houden, maar oké… Voor jou maken we een uitzondering 😉 ! Als jij binnenkort Slovenië bezoekt én wel iets meer van het land wil zien dan alleen de hoofdstad Ljubljana, raden we het je namelijk ten zeerste aan om het avontuur aan te gaan en de beren te observeren in hun natuurlijke leefomgeving. Benieuwd hoe het spotten bij ons verliep? En hoe jij dit ook kan doen? Lees dan absoluut verder!

De Lož-vallei en haar beren

De Lož-vallei ligt in de regio Notranjska, in het zuiden van Slovenië, dichtbij de grens met buurland Kroatië. Ljubljana ligt op ongeveer zestig kilometer van het gebied verwijderd. De Lož-Vallei is de ideale leefomgeving voor beren en veel andere bosdieren, zoals herten, vossen en dassen, omdat het omringt wordt door het grootste onbewoonde bos van Centraal-Europa. Onze gids vertelde dat de concentratie beren in dit gebied dan ook het hoogste is van heel Europa. De beren wandelen niet eens altijd diep in het bos rond. Ze verschijnen regelmatig aan de randen van het bos of zelfs bij woonhuizen. Dat zou in theorie spanningen kunnen opleveren; conflicten tussen bruine beren en mensen zijn immers helaas niet nieuw. Dit werkt zelfs de bedreiging van de soort in de hand.

Om de berenpopulatie te beschermen en het aantal op peil te houden, zijn er verschillende organisaties opgericht en programma’s gestart. Het Europese LIFE DINALP BEAR project was er bijvoorbeeld op gericht om problemen aan te pakken rondom het risico op berenaanvallen (die zorgen voor een lagere tolerantie), aanrijdingen, jacht, verstedelijking, etcetera. Gelukkig zijn bijna alle inwoners van Notranjska heel positief over de beren. Ze zijn hun aanwezigheid dan ook gewend en leven met de beren in plaats van tegen hen. Veel Slovenen weten ook precies hoe ze de beren de meeste ruimte kunnen geven. Wel vind je overal beer-proof containers, want die vreetzakkies van een beren eten dus alles wat los en vast zit.

Bruine beren spotten in hun natuurlijke omgeving

Toen wij erachter kwamen dat je bruine beren kunt spotten in Slovenië, stond dat gelijk bovenaan ons lijstje. We hebben wat onderzoek gedaan en kwamen uiteindelijk uit bij de website bestbearwatching.si/en, waar we voor vier personen boekten (100 euro p.p. bij vier personen). Een groot deel van het bedrag gaat naar programma’s en projecten om de beren in het gebied nog beter te kunnen beschermen. Best Bear Watching is aangesloten bij TIC Lož, het Brown Bear Visitor Centre. Dit is ook het startpunt van de ’tour’, omdat je hier – voor vertrek – eerst wat uitleg krijgt over beren zelf, hun leven in Lož en over hoe beren en mensen hier samenleven. Bovendien krijg je uitgebreide instructies over hoe je je moet gedragen tijdens het beren spotten, hoe je je veilig kan voortbewegen en hoe je moet reageren in bepaalde situaties.

Na de uitleg stapten we in onze eigen auto (zorg dus dat je een auto hebt) en reden we achter onze gids aan. De gidsen zijn meestal jagers (die natuurlijk niet op beren jagen) en kennen het gebied op hun duimpje. Het observatiepunt ligt diep in het bos, op ongeveer vijftien minuten rijden. Na aankomst is het nog een klein stukje wandelen naar de observatiehut.

Wij hoopten echt heel erg dat we daadwerkelijk beren tegenkwamen, maar het blijven wilde dieren en je weet het nooit zeker natuurlijk. Toch hielden wij onze ogen goed open en onze oren gespitst. Wie weet zagen we al wel een beer direct naast het pad?! Onze gids liep stil door. Hij had alleen een zaklamp bij zich en scheen af en toe ergens heen. Niks te zien. Gespannen liepen we door. Voor we het wisten stonden we voor de observatiehut. Een behoorlijk hoog ding. We willen net naar boven klimmen als onze gids ineens stilstaat. Een beer! Of nee, wel vier! Een moederbeer met drie kleine beertjes! Vlak voor onze neus! Wat gaaaf!

We blijven, zoals afgesproken, heel stil staan. De beer hoort ons zachte gewandel kennelijk duidelijk, want ze gaat op haar achterste poten staan om ons over wat struiken heen te kunnen zien. Mede door de uitleg die we eerder hadden gekregen waren we absoluut niet bang. Hoewel het lijkt alsof beren die rechtop staan je willen aanvallen, is het tegenovergestelde waar. Beren zijn gewoon heel nieuwsgierig en proberen zo alleen toch te zien wat voor interessant geluid ze hoorden. We zijn dus niet bang, wel sprakeloos. Het is zo waanzinnig mooi!

Binnen een paar seconden staat de beer weer op vier poten. Ze voelt zich niet bedreigd door ons en blijft nog eventjes staan – en dat doen ook wij. Als ze een paar minuutjes later met haar kleintjes verdwijnt, klimmen we dan eindelijk de observatiehut in. De observatiehut hangt op een paar meter boven de grond en kan goed worden afgesloten. Dat deed onze gids overigens niet. Beren kunnen makkelijk traplopen, maar ze vallen je echt niet zomaar aan; het dier is verlegen, schuw ook vaak, en vermijd mensen liever. Vandaar dat de hut ideaal is om de tour helemaal beervriendelijk te maken. De hut is geur- en geluidsdicht, neemt voor de beer geen ruimte in beslag en bevat een groot panorama-raam waardoor je alles heel goed kan zien. De beer wordt op deze manier zo min mogelijk gestoord.

In de observatiehut mag je in principe niet praten. Je mag ook geen foto’s maken met een fotocamera, want dat maakt teveel geluid of flitst. Met je telefoon mag je in principe wel foto’s maken vanaf het moment dat de gids dit aangeeft. Wij mochten ook videobeelden maken met de filmcamera. Eenmaal in de hut is het wachten geblazen. Het kan een paar uur duren voor je beren tegenkomt, maar ze kunnen ook binnen vijf minuten verschijnen. Nou, dat hebben we geweten! We zaten nog geen kwartier in de hut of er verscheen wéér een beer! Een mannetje dit keer, dat zich uitgebreid liet fotograferen. Hij was lekker aan het rond snuffelen op zoek naar wat besjes, grassen, insecten of honing, en bleef zeker een halfuur bij ons in de buurt. Wat een geluksvogels waren we!

Waarschijnlijk hebben we honderden foto’s en filmpjes gemaakt totdat de beer uiteindelijk ‘ons stukje bos’ verliet. De gids vertelde daarop dat het tijd was om te gaan, dus we klauterden weer naar beneden. Inmiddels was het heel licht aan het schemeren, want de tours starten – afhankelijk van de dag in het jaar – ergens tussen 16:00 en 18:00 uur, en kunnen makkelijk drie uur duren. We reden weer terug naar het beginpunt in Lož en daarop vertrokken we naar huis. Wat een gave dag hadden we gehad. Dit beervriendelijke programma is toch helemaal fantastisch?

Ook beren spotten?

Dat kan, maar er zijn wel een paar dingen waar je rekening mee moet houden! Het is geen geheim dat beren houden van slapen, zeker in de winter. De observatie kan daarom alleen plaatsvinden tussen 15 mei en eind september. De zomervakantie is hiermee een ideaal moment! Best Bear Watching biedt twee verschillende programma’s aan: ‘brown bear observation’ (hebben wij gedaan, duurt 2-3 uur) en ‘A day with the bear’ (duurt 6-7 uur en is hiermee ook duurder).

Om mee te kunnen doen aan de tour moet je enigszins goed ter been zijn (anders kom je de hut niet in). Als je kinderen meeneemt, moeten zij boven de 10 jaar oud zijn. Daarnaast kunnen er maximaal vier volwassenen mee op de tour. Ben je met meer? Dan moet je een tweede hut boeken. Er zijn er namelijk meerdere beschikbaar op een dag.

De kans dat je een beer ziet is ontzettend groot, maar niet 100%. Dat kan ook niet, want het blijven natuurlijk wilde dieren die lekker doen waar ze zelf zin in hebben. Luister goed naar je gids en houd je aan de gedragsregels. Best Bear Watching zegt zelf mooi op hun website:

“Upon entering the forest, you must be well aware that it is primarily a habitat of numerous animal species. You have to behave in a way that does not disturb or agitate the animals. Brown bear observation is always a special, wholesome experience. In order to make it pleasant and successful as well, follow the recommendations and instructions you will be given by the staff in TIC Lož and the experienced guides.”

Voor meer informatie kan je op de bovengenoemde website kijken, of op de website van de gemeente Loška Dolina. Je vind het toeristencentrum op het volgende adres:

TIC Lož – Brown Bear Visitor Centre
Lož, Cesta 19. oktobra 49
1386 Stari trg pri Ložu

Eerst nog vragen? Mail naar info@bestbearwatching.si of bel naar +386 (0)81 602 853. Wie weet krijg je wel de Nederlandse man aan de lijn die in het centrum werkt!

En… Ga jij het avontuur aan? Beren spotten op ons eigen continent? Geniet ervan, want dit is nou echt zo’n once-in-a-lifetime-ervaring!

P.S. Ga alsjeblieft niet zelf op pad in de omgeving van Lož om zo bruine beren te vinden. Jouw onervarenheid zorgt niet alleen voor onrust bij de beren en andere dieren, maar ook voor potentieel gevaarlijke situaties.

P.P.S. Dit artikel is niet geschreven in samenwerking met Best Bear Watching of TIC Lož – Brown Bear Visitor Centre. Wij hebben de tour zelf geboekt, niet gekregen. Wij raden enkel deze tour aan, omdat we er zelf zo van hebben genoten én deze beervriendelijk is. De ombrengst gaat vrijwel volledig naar programma’s om beren beter te beschermen en dat is iets waar wij ten zeerste achter staan.